.
ویژگی های زیست محیطی

استان یزد با وسعتی معادل 131575 کیلومتر مربع در بخش مرکزی فلات ایران واقع است که از نظر وسعت چهارمین رتبه را در بین استانهای کشور دارا می باشد. به لحاظ موقعیت جغرافیایی در 29 درجه و 35 دقیقه تا 35 درجه و 7 دقیقه ی عرض شمالی و 52 درجه و 50 دقیقه تا 58 درجه و 16 دقیقه ی طول شرقی واقع شده است. جمعیت استان بر اساس گزارش سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1385 به 990 هزار نفر رسیده می باشد.

استان یزد به دلیل واقع شدن در بخش مرکزی فلات ایران و نیز ساختار طبیعی و بوم شناختی خاص، وجود تنوع از نظر پستی و بلندی و تراکم ارتفاعات، وجود گستره های کویری در مجاورت گره های کوهستانی، تنوع ژئومورفولوژیک و ویژگیهای اقلیمی، در مجموع شرایطی را به وجود آورده که حاصل آن فقر منابع آب زیرزمینی و ایجاد شرایط خاص زیستگاهی و رویشگاهی است. بر اساس سیستم دومارتن پهنه ی استان به سه اقلیم خشک، نیمه خشک و مدیترانه تقسیم می شود. نظام بارندگی استان از نوع مدیترانه ای با حداکثر زمستانه تبعیت می کند و از سمت شرق و شمال به سمت غرب و جنوب، بر میزان بارندگی افزوده می شود. به طوریکه در مناطق کویری نظیرکویر سیاهکوه، ریگ زرین و دره انجیر میزان بارندگی سالانه نزدیک به 50 میلی متر و در ارتفاعات استان نظیر شیرکوه، باجگان وندوشن میزان بارندگی از 300 تا 450 میلی متر متغیر است. استان یزد از نظر پستی و بلندی دارای تنوع فراوان است، به طوریکه ارتفاع آن از سطح دریای آزاد در نقاط مختلف متفاوت و از حدود 850 متر در اطراف ریگ زرین تا حدود 4 هزار متر در شیرکوه متغیر است این گستره ی ارتفاعی موجب شده تا بوم سازگان متنوعی شامل بوم سازگان کویری و بیابانی، مرتعی و جنگلی در حوزه ی استان شکل گیرد. تراکم ارتفاعات در سه رشته مجزا که عمدتا رشته جبال مرکزی ایران را دنبال می­کنند، دیده می­شود که روند آنها شمال غربی – جنوب شرقی و شمالی – جنوبی است. علاوه بر این کوه­های جدامانده نیز در سطح استان به طور پراکنده وجود دارند. بلندترین ارتفاعات در جنوب غربی یزد (ارتفاعات شیرکوه) قرار دارد که از نظر اقلیمی نیز بر منطقه تأثیر می­گذارد. وجود این ارتفاعات، استان را از نظر ژئومرفولوژیکی تنوع بخشیده و علیرغم کویری بودن، مناطق ییلاقی فراوانی را در پهنه استان ایجاد نموده ­است. رشته کوه شیرکوه با راستایی شمال غربی – جنوب شرقی، استان را به دو قلمرو شرقی و غربی تفکیک کرده ­است. در قلمرو غربی کویرهای گاو­خونی، ابرکوه و مروست و در قلمرو شرقی 8 کویر کوچک و بزرگ قراردارد. عمده­ترین کویرهای استان یزد عبارتند از کویر سیاه­کوه، کویر ریگ زرین، کویر الله آباد، کویر ساغند، کویر درانجیر، کفه مهدی­آباد، کویر مروست، کویر ابرکوه و کفه طاقستان.
استان یزد یکی از خشکترین مناطق حوزه داخلی کشور محسوب می‌شود که حدود 5/12 میلیون هکتار عرصه‌های منابع طبیعی را در برگرفته و در حاشیه کویر مرکزی ایران واقع شده است. سیمای منابع طبیعی استان شامل 9/5 میلیون هکتار اراضی کویری و بیابانی، 5/6 میلیون هکتار مرتع و تقریباً 200 هزار هکتار جنگل طبیعی و دست کاشت می‌باشد. آنچه حائز اهمیت است نقش مؤثر این منابع خدادادی در توسعه اجتماعی ـ اقتصادی استان است.
لازم به ذکر است 1/20 درصد وسعت استان یزد به مساحت 3/2623294 هکتار با عناوین اثر طبیعی ملی،‌ پارک ملی، پناهگاه حیات وحش، منطقه حفاظت شده و منطقه شکار ممنوع تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد.
استان یزد به دلیل دارا بودن عرصه های وسیع زیستگاهی و نیز وجود خرده اقلیم های متفاوت نظیر ارتفاعات شیرکوه، مجاورت با ناحیه رویشی زاگرس در جنوب و جنوب غرب تنوع اشکال توپوگرافی و غیرو به نسبت اقلیم خشک و بیابانی تنوع مناسبی از اشکال مختلف زیستی را در خود جای داده است . بطوریکه بر اساس اطلاعات موجود تاکنون 130 گونه پرنده، 50 گونه پستاندار ،40 گونه خزنده و بیش از 800 گونه گیاهی در استان شناسایی شده است . ناگفته نماند بطور قطع این ارقام کل فون و فلور استان را در بر نمی گیرد و هنوز گونه های معرفی نشده قابل توجهی در استان وجود دارد. علاوه بر این تنوع، آنچه که محیط زیست یزد را نسبت به بسیاری از زیستگاههای کشور ارزشمند تر ساخته، وجود گونه های بومی و یا دارای ارزش حفاظتی ویژه جانوری نظیر یوزپلنگ آسیایی، گورخر ایرانی، کاراکال، پلنگ، قوچ و میش، کل و بز، روباه شنی، جبیر، رودک عسل خوار ، هوبره، زاغ بور، باقرقره شکم سیاه، بالابان، بحری، عقاب طلایی، لاک پشت مهمیزدار، بزمجه بیابانی و ... می باشد.
ناگفته نماند به عقیده بسیاری از کارشناسان بیش از نصف جمعیت یوزپلنگ آسیایی در استان یزد زیست می کنند. این در حالی است که وسعت زیستگاهی به همراه دست نخوردگی نسبی و نیز وجود جمعیت های مناسبی از طعمه ها ، شرایط را برای زیست این گونه ارزشمند تا حدودی مناسب ساخته است و در سایه حفاظت مستمر و زحمات و تلاشهای شبانه روزی محیط بانان زحمت کش، ‌سایر پستانداران در معرض خطر نیز حداقل در مناطق تحت مدیریت محیط زیست شرایط نسبتا" مناسبی را برای ادامه حیات دارند.
 به این ترتیب در گیرودار توسعه کنونی حفظ شرایط زیستی این گونه ها در طبیعت وظیفه سنگینی است که انجام بهینه آن در آینده مستلزم نگاه ویژه مسئولین به سازمان حفاظت محیط زیست از نظر تقویت تجهیزات، نیروی انسانی اجرایی و تخصصی است. بدیهی است نقش مردم بعنوان افرادی که به اشکال مختلف با طبیعت و زیستگاه گونه های حیات وحش ارتباط دارند در دستیابی به اهداف سازمانی بسیار مؤثر می باشد. بنابراین آموزش و ارتقاء سطح آگاهی مردم بویژه جوامع محلی می بایست از اولویت های کاری مسئولین و متولیان امر قرار گرفته و با تأمین پیش نیازهای آن، زمینه تحقق حفاظت پایدار از حیات وحش و زیستگاهها را فراهم نمایند.
* * * حمایت از کالای ایرانی * * *